ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
95
زاد المسافرين ( فارسى )
طريق شربت به آن است : آب به ترش و شيرين را مساوى گرفته با قند سفيد ، برابر مجموع به قوام آورند . و ربّ به و ربّ انار و ربّ سيب و هريك از ميوهها آن است كه آب هريك از آنها را بجوشانند تا به ربع برسد ؛ بدون آنكه شيرينى داخل كنند . و غذا بعد از فرونشستن قى و اسهال ، كباب با چلو يا بىچلو بخورند و اگر غشى و سرد شدن دست و پا و ساير اعراض صعبه كه مذكور شد به هم رسد ، مرغ بچه را كباب كرده ، آب آن را بخورند . درد معده كه آن را در عرف عام درد دل گويند ، محل آن پايين استخوانهاى سينه است تا ناف . سبب آن اگر ريختن صفرا به معده باشد ، علامتش خشكى و تلخى دهان است و تشنگى و تهوع و قى صفرا و زردى و سبزى يا تلخى آنچه به قى دفع مىشود و بىاشتهايى و ساير علامات صفرا چنانكه در صداع صفرايى مذكور شد . و علاج اگر دل برهم زدن و قى كردن ، شديد باشد بايد اعانت بر قى نمايند كه مواد صفراويه به اين طريق دفع شود ؛ به اين نحو كه سكنجبين ساده با آب گرم و نمك بياشامند و انگشت يا پر مرغ بزنند تا قى كامل شده ، مواد دفع شود . بعد از پاك شدن معده و سكون وجع ، اگر باشد شربت انار يا ليمو يا غوره يا ريباس يا ربّ يكى از آنها را با عرق بيد يا كاسنى يا نيلوفر و اگر اينها نباشند ، با بزرقطونا يا بىبزرقطونا ميل نمايند . و اگر اشربه و ربوب مذكوره نباشند ، سكنجبين با بزرقطونا با عرقهاى مذكوره و اگر نباشند با آب و اگر نباشد با يخ و برف سرد كرده ، بياشامند . و اگر اينها هيچيك نباشند ، با آب زرشك يا غوره يا آب ليمو را چاشنى بسيار كمى كرده ، سرد كرده ، بنوشند . و اگر هيچيك نباشند ، بزرقطونا را با عرقهاى مذكوره يا با آب بخورند و غذا